Harmonisasi Lama dan Baru Ritual Penuh Senyuman

Konfusianisme Ajaran Mutakhir nan Abadi
:::

2019 / Juni

Artikel‧Lee Shan-wei Gambar‧Jimmy Lin


儒學宛苦歷史浪濤的中流砥柱,是社會祥和進化的樞紐。

大成至聖先師孔子2,568週年誕辰,孔廟以釋奠古禮,「禮、樂、佾、饌」儀程齊備。台灣目前最具規模的台北孔廟,更以尋根始業式、風雅文化季,邁出廟堂,植根沃土,老幹新枝,欣欣向榮。


Konfusianisme adalah tulang punggung dari peradaban sejarah yang kaya, jantung dari kehidupan sosial yang damai nan berkembang.

Guru Besar Konfusius lahir pada 2.568 tahun silam, untuk menyambut hari jadi sang Guru, instrumen-instrumen dipersiapkan untuk menggelar upacara peringatan kuno; meliputi ritual, musik, tarian dan jamuan makanan. Saat ini, Kuil Konfusius Taipei merupakan yang terbesar di Taiwan. Pergelaran seremoni menelusuri asal muasal, penyelenggaraan festival kebudayaan nan elegan merupakan akar Kuil Konfusius. Berakar pada tanah yang subur, menumbuhkan cabang baru dan menyejahterakan seluruh kehidupan.

 

Perayaan Ritual Kuno Khidmat nan Agung

Kuil Konfusius Taipei dibangun di atas area dengan luas lebih dari 4.000 ping (Setara dengan 1,32 hektar). Kuil ini berdiri kokoh selama hampir 80 tahun, dan telah didaftarkan sebagai salah satu bangunan  bersejarah pada tahun 1990.

“Arsitektur bergaya Minnan dan atmosfer kuil humanitas, menjadi fitur khas yang dimiliki oleh kami,” demikian ujar Chen Tsung-wei, Sekretaris Eksekutif Dewan Pengelola Kuil Konfusius Taipei.

“Upacara musim gugur, merupakan kegiatan akbar Kuil Konfusius,” lanjut Chen Tsung-wei. Ritual, musik, tarian dan jamuan makanan dipersiapkan di dalam kuil. Upacara yang digelar pada tanggal 28 September setiap tahunnya ini, merupakan upacara peringatan tingkat nasional yang terbaik dan terlengkap. Dimulai dari prosesi persiapan, penyambutan dewa, upacara sembahyang, pengantaran dewa hingga penutupan; semuanya dilaksanakan dengan menyelesaikan 37 langkah ritual. Pelaksanaan upacara yang khidmat, sarat dengan ritual dan musik, membuat upacara ini memiliki nilai pembelajaran yang tinggi.

 

Kekuatan Reformasi Tak Terurai oleh Kata-Kata

Siswa yang mengenakan jubah panjang merah, berperan sebagai pemain musik. Sedangkan siswa dengan jubah panjang kuning, berperan sebagai penari. Siswa-siswa tersebut menjadi fokus utama dari upacara ini. Pemain musik telah berlatih selama 1 tahun. Beberapa tahun terakhir, murid dari Chongqing Junior High School menjalankan peran ini.

Alur upacara dan musik pengiring dalam upacara ini, telah diwariskan sejak era Dinasti Song. Sun Rui-jin, yang bertanggung jawab sebagai pelatih musik ini, mengaku cemas akan hilangnya sang penerus di masa mendatang. “Saya tidak berharap, pemain musik ritual Konfusius akan berakhir di era saya”. Meskipun dirinya bukanlah keturunan dari Guru Besar Konfusius, namun tanggung jawab untuk meneruskan warisan masa lalu, menjadi kewajiban dan tugas yang tidak terhindarkan bagi Sun Rui-jin.

“Membuka peluang bagi anak-anak untuk berlatih secara mandiri, merupakan motivasi saya untuk menyelesaikan misi ini tanpa ada penyesalan”. Latihan giat melewati musim dingin dan panas ini, mengasah karakter dan stamina anak-anak. Secara pribadi, Sun Rui-jin merasakan norma ketat dalam ritual musik ini, secara perlahan telah memupuk rasa tanggung jawab dan kebanggaan di dalam diri anak-anak.

“Ada seorang siswa pemain musik yang hampir tidak lulus sekolah (SMP)”. Setelah lebih dari 1 dekade, tiba-tiba Sun Rui-jin menerima telepon dan sang murid memberitahukan sang guru akan kondisi pekerjaan yang dilakukannya saat ini. Kekuatan apa yang telah membimbing sang anak dari jalan yang sesat? “Saya bertanya, siapa gerangan yang telah memengaruhi kamu? Ia menjawab Konfusius. Seketika itu juga saya berlinang air mata”. Di saat itulah, Konfusianisme bukan hanya pembelajaran yang ditemukan di buku-buku tua bersejarah, melainkan bentuk dari kebijaksanaan tertinggi yang bersatu dengan pengalaman hidup.

Sejak tahun 1931, siswa Taipei Municipal Dalong Elementary School, telah menjalankan peran penari. Tradisi ini tidak pernah putus selama 87 tahun terakhir. Gerak kaki dan tangan penari, memperlihatkan unsur kelembutan dari ajaran Konfusiansime. Melalui tatapan dan langkah mereka, tercermin bagaimana sang penari telah berlatih sedemikian rupa, mengendalikan gerakan tubuh yang statis dan dinamis.

‘Kuliner Konfusianisme’ yang terkenal, mewariskan perenungan ‘Setiap makanan yang disajikan, haruslah yang terbaik’. Hal yang sedemikan detail, telah menjadi pedoman dalam kebudayaan kuliner Tionghoa. Jamuan persembahan dalam ritual ini, mengikuti tradisi kuno dan berpedoman pada kaidah ‘Harmoni’. Sejak tahun 2007, persiapan jamuan makanan dilakukan oleh siswa Kai Ping Culinary School, yang pada akhirnya menghantarkan mereka pada sebutan ‘Juru Masak Konfusius’. Jumlah menu yang harus dipersiapkan adalah; 3 sup, 4 makanan, 10 keranjang (Bambu), 10 kacang-kacangan, dan 27 penganan, dengan total 189 menu.

 

Perpaduan Lama dan Baru      

“Lokasi semula dari Kuil Konfusius Taipei terletak dimana Taipei First Girls’ High School saat ini berdiri,” demikian kata Li Chien-lang, Dosen National Taiwan University of Arts. Selang 110 tahun, fakta ini baru ditemukan setelah Kuil Konfusius Taipei menggelar program ‘Pengembaraan Menelusuri Asal Muasal’ di Festival Kebudayaan pada tahun 2017.

Tahun ini, di bawah perencanaan yang digagas oleh Chinese Association of Confucius bekerja sama dengan tim penelitian ritual yang dibentuk oleh Dosen National Taiwan University (NTU), Yeh Kuo-liang dan Huang Chi-shu, rencana untuk memulangkan ‘Akar’ Konfusianisme ke Taipei First Girl’s High School pun dimulai. Secara perdana, upacara pengukuhan tersebut dipimpin oleh Kepala Sekolah, Yang Shih-ruey. Diiringi dengan alunan musik kuno, upacara penyerahan gulungan bambu pun berlangsung. Gulungan bambu ini diberikan agar para murid dapat menanam rasa syukur mereka, dan memberi inspirasi serta tekad pengabdian untuk belajar, guna mencapai masa depan yang lebih gemilang.

 

Musim Gugur yang Anggun Puisi dan Teh

Pada tahun 2018, melalui Festival Kebudayaan, Kuil Konfusius Taipei menggelar serangkaian kegiatan yang elegan. Acara yang berlangsung pada 22 September ini, dimulai dengan pembacaan oleh Perhimpunan Puisi Tianlai Kota Taipei, yang didirikan di era kolonialisasi Jepang dan telah memiliki sejarah ratusan tahun. Di bawah langit cerah sesudah hujan, lantunan puisi musim gugur dikumandangkan. Nyanyian puitis terdengar merdu di antara gerbang sisi barat dan timur Kuil.

Tanggal 23 September pagi hari, Kong Yi-ru (Generasi Konfusius ke-73) bersama dengan Nancy Chao, Wang Jin-xi dan Ke Li-yue, menginterpretasikan jamuan ‘Teh Konfusianisme’, bercengkerama dengan teman-teman sambil menikmati secangkir teh.

Siang hari, pianis Kong Wei-liang (Generasi Konfusius ke-78), dan violis Tsai Yi-hsuan melantunkan melodi yang memukau. Melalui instrumen klasik, nada musik modern disenandungkan.

 

Kemuliaan Konfusius Misi Keluarga Besar

Kuil Konfusius adalah aula leluhur bagi keturunan Guru Konfusius, tempat ini juga menjadi benteng spiritual mereka. Keturunan Konfusius secara perdana menghadiri acara akbar Festival Kebudayaan Kuil Konfusius, yang menjadi bagian sangat penting. ‘Silsilah keluarga yang terus terjaga selama 2.500 tahun, hanya Konfusius yang dapat bertahan’. Generasi ke-79 penerus utama Konfusius, “Merupakan satu-satunya pelaksana upacara penghormatan kepada Guru Besar,” lanjut Kong Tsui-chang.

Kong Fan-lin (Generasi Konfusius ke-74) mengemukakan, “Saya berharap kesempatan ini, dapat membuat keluarga besar Konfusius merasa tergerak dengan misi yang dibawa sejak lahir,” mengukuhkan kesadaran akan tanggung jawab keluarga, menunjukkan efek riak, dan bergotong-royong mempromosikan ajaran Konfusianisme.

Dalam kegiatan kali ini, seluruh anggota keluarga turut bahu-membahu. “Meskipun kekuatan dari masing-masing kami sangatlah kecil, tetapi setiap kekuatan kecil ini bersatu dan membuat nama Konfusius bersinar,” ujar Kong Xiang-yun (Generasi Konfusius ke-75).

“Setelah tiba di Amerika Serikat, setiap kali saya melihat gambar dari Konfusius, hati ini tersentuh. Saya mendorong diri saya, untuk lebih giat lagi dan jangan mempermalukan nama besar leluhur saya,” kata Kong Wei-liang. Darah Konfusius yang mengalir di dalam tubuh tidak dapat dipisah, dimanapun berada, hal ini tetap tidak dapat berubah.

Esensi budaya Konfusianisme diinterpretasikan melalui upacara minum teh oleh Kong Yi-ru. Upacara minum teh Konfusius, kental akan unsur lemah lembut, ramah, sopan, hemat dan tidak mendahului.

 

Navigasi Kehidupan nan Abadi

‘Jika Konfusius tidak dilahirkan, kebudayaan Tionghoa akan tenggelam di kegelapan malam’. Ucapan tersebut tertuang dalam puisi Zhuxi di era Dinasti Song Selatan, yang memberikan Konfusius penghormatan tertinggi. Setelah melalui rintangan selama 2.568 tahun, sampai hari ini Konfusius masih menjadi pedoman di era kehidupan modern. Pedoman ini, sudah sepatutnya dijunjung oleh khalayak manusia.

Kong Tsui-chang memikul tanggung jawab sejarah dan keluarga besar, “Pada tahun 2009, saat mengenakan jubah panjang pelaksana upacara, suasana khusyuk nan khidmat langsung terpancar, misi suci warisan leluhur langsung terasa di sekujur tubuh hingga ke kepala.” Kong Tsui-chang mengikuti jejak langkah leluhur, berkelana ke berbagai negara, menyebarkan Konfusianisme. “Di Korea Selatan, Jepang dan Vietnam Utara, sangat kental rasa pengabdian dan penghormatan mereka terhadap Konfusianisme”.

Hakikat dari peninggalan budaya berharga ini adalah nilai ‘Kebajikan’. Rasa cinta terhadap langit, bumi dan seluruh makhluk hidup, memperlakukan satu sama lain seperti selayaknya kita ingin diperlakukan. “Jiwa dan unsur yang terdapat dalam ajaran Konfusianisme, seperti; kebajikan, kesetiaan, kesopanan, kebijaksanaan dan kepercayaan; tidak hanya dapat digunakan sebagai tolok ukur bagi pengembangan masing-masing individual, melainkan dapat berfungsi sebagai prinsip pemerintahan sebuah negara,” ujar Kong Tsui-chang. Tidak hanya menjadi permata bagi kebudayaan Suku Tionghoa, ajaran Konfusianisme juga dapat memengaruhi seluruh umat manusia.

Pembelajaran musik dan tarian dalam Konfusianisme dapat berperan sebagai navigasi dimanapun manusia tersebut berada, ia dapat menerangi cahaya kehidupan. Sepanjang 25 abad, ajaran Konfusianisme tidak hanya terus mengikuti perkembangan zaman, tetapi juga menjadi remedi yang mujarab bagi kebobrokan dunia. Layaknya pelaksana dalam upacara penghormatan Guru Konfusius, pancarkan misi ‘laksanakan kewajiban terhadap dunia dengan sebaik-baiknya, demi menciptakan perdamaian bagi generasi mendatang’.

Artikel yang berkaitan

近期文章

ไทย Tiếng Việt

ปรัชญาบรมครูขงจื๊อ

ประจักษ์พยานแห่งการผสมผสานระหว่างอดีตกับปัจจุบัน

บทความ‧หลินซันเหวย รูปภาพ‧หลินเก๋อลี่ คำแปล‧ธีระ หยาง

儒學宛苦歷史浪濤的中流砥柱,是社會祥和進化的樞紐。

大成至聖先師孔子2,568週年誕辰,孔廟以釋奠古禮,「禮、樂、佾、饌」儀程齊備。台灣目前最具規模的台北孔廟,更以尋根始業式、風雅文化季,邁出廟堂,植根沃土,老幹新枝,欣欣向榮。


ปรัชญาขงจื๊อได้ผ่านกระแสและความผันแปรแห่งประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนาน ก่อนจะกลายมาเป็นเสมือนศูนย์กลางของพัฒนาการทางสังคม

บรมครูขงจื๊อผู้ยิ่งใหญ่ ถือกำเนิดเมื่อ 2,568 ปีก่อน  ซึ่งทางศาลขงจื๊อได้จัดพิธีบวงสรวงอย่างยิ่งใหญ่ตามประเพณีโบราณ ทั้งพิธีกรรม ดนตรี การร่ายรำ และอาหารต่างๆ ถูกจัดเตรียมขึ้นอย่างพิถีพิถันตามขนบธรรมเนียมประเพณี ในช่วงเทศกาลวัฒนธรรมขงจื๊อ ศาลขงจื๊อไทเปซึ่งถือเป็นศาลขงจื๊อที่ใหญ่ที่สุดในไต้หวัน ได้ทำการจัด “ปฐมพิธี” ขึ้น ณ จุดที่เป็นที่ตั้งดั้งเดิมของศาลขงจื๊อไทเป  และยังมีการจัดกิจกรรมอีกมากมายที่นำพาเอาสุนทรียภาพของเทศกาลแห่งวัฒนธรรมดั้งเดิมออกไปสู่โลกภายนอกและแตกหน่อต่อยอดออกไปอย่างไม่รู้จบ ท่ามกลางกระแสแห่งความเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคปัจจุบัน

 

พิธีกรรมโบราณอันยิ่งใหญ่ตระการตา

ศาลขงจื๊อไทเป ตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่บนพื้นที่กว่า 4,000 ผิง (ประมาณ 8.25 ไร่) เป็นเวลาเกือบ 80 ปีมาแล้ว ที่นี่ถูกขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับจังหวัดในปี 1990 คุณเฉินจงเหว่ย (陳宗緯) เลขาธิการคณะกรรมการบริหารศาลขงจื๊อไทเปบอกกับเราว่า “อาคารสไตล์หมิ่นหนานและบรรยากาศแบบศาลเจ้าฝ่ายบุ๋น ถือเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของที่นี่”

“พิธีบวงสรวงขงจื๊อในช่วงฤดูใบไม้ร่วงถือเป็นงานใหญ่ประจำปีของศาลขงจื๊อ” คุณเฉินจงเหว่ยกล่าว พิธีกรรม ดนตรี การร่ายรำ และอาหาร ต่างก็ถูกจัดเตรียมขึ้นอย่างพิถีพิถัน เพื่อใช้ในพิธีการที่ถือได้ว่าเป็นพิธีระดับชาติิ ซึ่งจะจัดขึ้นในวันที่ 28 กันยายนของทุกปี โดยพิธีกรรมมีมากถึง 37 ขั้นตอน ตั้งแต่การจัดเตรียม การต้อนรับเทพ การบูชา การส่งเทพ และพิธีจบการบวงสรวง ซึ่งแต่ละขั้นตอนดำเนินไปอย่างยิ่งใหญ่ตระการตา พิธีกรรมต่างๆ และดนตรีที่ใช้ ควรค่าแก่การศึกษาและทำความเข้าใจเป็นอย่างยิ่ง

 

พลังแห่งการกล่อมเกลา ที่ไม่สามารถบรรยายออกมาด้วยคำพูด

เหล่านักดนตรีที่สวมชุดยาวสีแดงและนักร่ายรำที่สวมชุดยาวสีเหลือง ถือเป็นจุดเด่นของพิธีบวงสรวงขงจื๊อที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง “การฝึกซ้อมนักดนตรีต้องใช้เวลานานถึง 1 ปี” โดยในช่วงหลายปีมานี้จะใช้นักเรียนจากโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นฉงชิ่งเป็นผู้รับหน้าที่นี้

พิธีกรรมต่างๆ และโน้ตดนตรีที่ใช้ถูกถ่ายทอดสืบต่อกันมาจากสมัยราชวงศ์ซ่ง คุณซุนรุ่ยจิน (孫瑞金) ครูผู้ฝึกสอนดนตรีให้กับเหล่านักดนตรีเหล่านี้ มีความรู้สึกกังวลเป็นอย่างยิ่งว่าต่อไปจะหาผู้สืบทอดไม่ได้้ “ผมไม่อยากให้ดนตรีสำหรับบูชาขงจื๊อต้องสูญหายไปในยุคของผม” แม้จะไม่ใช่ผู้สืบสายเลือดของตระกูลข่ง หากแต่การสืบทอดและถ่ายทอดสิ่งต่างๆ เหล่านี้ต่อให้กับคนรุ่นต่อไป ถือเป็นภารกิจใหญ่ของคุณซุนรุ่ยจินที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

“การเปิดโอกาสให้เด็กๆ มีโอกาสได้ฝึกฝนตนเอง คือแรงผลักดันที่ช่วยสนับสนุนให้ผมก้าวเดินต่อไปได้อย่างไม่ท้อถอย” การฝึกซ้อมที่ต้องกินเวลาทั้งปิดภาคเรียนฤดูร้อนและฤดูหนาว ถือเป็นการฝึกฝนทั้งร่างกายและจิตใจของเด็กๆ ซุนรุ่ยจินรู้สึกได้อย่างลึกซึ้งว่า ความเข้มงวดของพิธีกรรมทางดนตรีหล่อหลอมให้เด็กๆ มีจิตใจที่รู้สำนึกถึงความรับผิดชอบและความภาคภูมิใจ

“มีเด็กคนหนึ่งเกือบไม่จบการศึกษาในระดับมัธยมต้น” และหลังจากเวลาผ่านไปนานถึง 10 ปี จู่ๆ ซุนรุ่ยจินก็ได้รับโทรศัพท์ของนักเรียนคนนั้น บอกเล่าถึงการทำงานของตัวเองในปัจจุบัน จึงรู้สึกว่าต้องมีพลังอะไรที่ยากจะบรรยาย แต่สามารถดึงให้เด็กคนหนึ่งที่กำลังจะก้าวเดินทางผิดให้หันหลังกลับมาได้ “ผมจึงถามเขาว่า ใครเป็นคนที่ช่วยกล่อมเกลาและทำให้เธอคิดได้” นักเรียนคนนั้นตอบกลับมาว่า คือขงจื๊อ พอได้ยินดังนั้น ผมถึงกับน้ำตาไหลพรากออกมาเลยทีเดียว” ณ วินาทีนั้น ปรัชญาของขงจื๊อไม่ใช่เป็นเพียงแค่บทความเก่าคร่ำครึที่อยู่ในหนังสือโบราณที่ร้อยด้วยเส้นด้าย  หากแต่กลายมาเป็นการตกผลึกของปัญญาอันกว้างไกลที่ช่วยส่องนำทางให้กับผู้คน

ตั้งแต่ปีค.ศ1931 เป็นต้นมา นักเรียนจากโรงเรียนประถมศึกษาต้าหลงจะได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่นักร่ายรำในพิธี ซึ่งได้มีการถ่ายทอดสืบต่อกันตลอดช่วง 87 ปีที่ผ่านมา ท่วงท่าต่างๆ ของแขนขาที่ขยับไปตามเสียงดนตรี ต่างก็แสดงให้เห็นถึงความสุขุมและสง่างาม ทุกก้าวย่างเป็นไปตามระเบียบแบบแผน ตั้งแต่สายตาไปจนถึงการก้าวเดินต่างแสดงถึงการฝึกฝนทั้งร่างกายและจิตใจอย่างหนัก

อาหารขงจื๊ออันมีชื่อเสียงได้สืบทอดตามคำสอนที่ว่า “อาหารต้องประณีต การรับประทานต้องพิถีพิถัน” ได้รับการจัดเตรียมขึ้นอย่างละเอียดรอบคอบ เพื่อให้สมกับเป็นแบบอย่างของวัฒนธรรมอาหารจีน โดยอาหารที่ใช้ในพิธีจะปรุงขึ้นตามประเพณีโบราณ โดยเน้นความสมัครสมานเป็นสำคัญ ซึ่งนับตั้งแต่ปีค.ศ.2007 เป็นต้นมา ได้มอบหมายให้เป็นหน้าที่ของนักเรียนจากโรงเรียนคหกรรมไคผิงเป็นผู้รับผิดชอบ จนทำให้ได้รับฉายาว่าเป็น “พ่อครัวใหญ่ของขงจื๊อ” โดยพวกเขาจะต้องจัดเตรียมอาหารต่างๆ 27 ประเภท รวมทั้งหมด 189 รายการ เพื่อใช้ในพิธี

 

การผสมผสานระหว่างอดีตและปัจจุบัน เพื่ออนาคตที่ดีกว่าของเหล่านักเรียน

ศ.หลี่เฉียนหล่าง (李乾朗) จากมหาวิทยาลัยศิลปะแห่งชาติ (國立臺灣藝術大學) กล่าวว่า “เดิมทีศาลขงจื๊อไทเปตั้งอยู่บนพื้นที่ซึ่งเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายสตรีหมายเลขหนึ่งแห่งไทเป (Taipei First Girls’ High School, TFGHS) ในปัจจุบัน” หลังผ่านวันเวลามา 110 ปี ในค.ศ.2017 เทศกาลวัฒนธรรมขงจื๊อไทเป ก็ได้เริ่มการเดินทางเพื่อข้ามเวลาหาอดีต

โดยในปีนี้ Chinese Association of Confucius (中華大成至聖先師孔子協會) ได้ร่วมกับศ.เย่กั๋วเหลียง (葉國良) และศ.หวงฉี่ซู (黃啟書) จากภาควิชาภาษาจีนของมหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน (National Taiwan University, NTU) จัดตั้ง “คณะวิจัยด้านพิธีกรรม” และได้วางแผนร่วมกันที่จะนำเอา “ปฐมพิธี” ของการจัดพิธีบวงสรวงขงจื๊อกลับมาจัดขึ้นที่ TFGHS อีกครั้งในวันที่ 21 กันยายนของปี 2018 โดยมีนายหยางซื่อรุ่ย (楊世瑞) ครูใหญ่ของโรงเรียนเป็นประธานในพิธี เชื่อว่าพิธีมอบม้วนไผ่ท่ามกลางเสียงดนตรีโบราณเปี่ยมไปด้วยความศักดิ์สิทธิ์นี้ จะทำให้เหล่านักเรียนรุ่นใหม่มีความรู้สึกซาบซึ้งถึงบุญคุณของครูบาอาจารย์และมีความขยันหมั่นเพียรในการศึกษาเล่าเรียน เพื่ออนาคตอันสดใสของตัวเองในวันข้างหน้า

 

บรรยากาศสุนทรีย์กลางฤดูใบไม้ร่วง กับการจิบชาเคล้าบทกวี

ในปี 2018 เทศกาลศาลขงจื๊อได้จัดกิจกรรมด้านกวีและวรรณกรรมขึ้นเป็นจำนวนไม่น้อย เริ่มเปิดฉากตั้งแต่วันที่ 22 กันยายนกับการแสดงของ Tianlai Poetry Reading Society ซึ่งก่อตั้งขึ้นเป็นเวลานับร้อยปีมาแล้วตั้งแต่ในช่วงที่ญี่ปุ่นปกครองไต้หวัน ภายใต้ฟ้าหลังฝนอันสดใส พวกเขาได้ขับร้องโคลงกลอนโบราณเพื่อชื่นชมความงามของพระจันทร์ในช่วงฤดูใบไม้ร่วง ซึ่งเสียงขับกล่อมด้วยทำนองโบราณของพวกเขาได้ปกคลุมไปทั่วทั้งบริเวณ ตั้งแต่ประตูตะวันออกไปจนถึงประตูตะวันตกเลยทีเดียว

ในช่วงเช้าของวันที่ 23 กันยายน เหล่านักชงชาซึ่งประกอบด้วย ข่งอีหรู (孔一如) ผู้สืบเชื้อสายรุ่นที่ 73 ของขงจื๊อ จ้าวหุ้ยหมิ่น (趙惠敏) วังจินสี (汪金習) และเคอหลีเย่ว์ (柯黎月) ได้ร่วมกันจัดแสดงพิธีชงชาขงจื๊อ

ช่วงบ่ายเป็นการแสดงดนตรีของวง Artsblooming Ensemble โดยนักเปียโนชื่อดังอย่าง ดร.ข่งเหวยเหลียง
(孔維良) ซึ่งเป็นผู้สืบเชื้อสายรุ่นที่ 78 ของขงจื๊อ และดร.ไช่อีเสวียน (蔡依璇) นักไวโอลินเลื่องชื่อ มาร่วมกันบรรเลง โดยใช้ท่วงทำนองแบบโบราณมาขับกล่อมบทเพลงสมัยใหม่ให้เราได้ฟังกันด้วย

 

พันธกิจแห่งวงศ์ตระกูลในการนำความรุ่งโรจน์มาสู่ตระกูลข่ง

ศาลขงจื๊อคือศาลบูชาบรรพบุรุษของบุตรหลานตระกูลข่ง และถือเป็นรากฐานแห่งจิตวิญญาณ การที่สมาชิกตระกูลข่งเข้ามีส่วนร่วมในเทศกาลวัฒนธรรมศาลขงจื๊อ จึงถือเป็นสิ่งที่มีความหมายเป็นอย่างมาก “เชื่อว่าคงมีเพียงแต่ตระกูลข่งเท่านั้นที่สามารถย้อนดูบันทึกการสืบเชื้อสายประจำตระกูลซึ่งย้อนกลับไปจนถึง 2,500 กว่าปีก่อนได้” คุณข่งฉุยฉาง (孔垂長) ผู้สืบเชื้อสายของขงจื๊อรุ่นที่ 79 ซึ่งเป็นผู้ดำเนินพิธีบวงสรวงขงจื๊อเพียงหนึ่งเดียวในโลกกล่าว

ข่งฝานหลิน (孔繁麟 ผู้สืบเชื้อสายของขงจื๊อรุ่นที่ 74) เห็นว่า “ผมหวังว่าจะอาศัยโอกาสนี้ ช่วยปลุกจิตสำนึกที่มีต่อพันธกิจอันติดตัวมาแต่กำเนิดของเหล่าลูกหลานตระกูลข่งให้ตื่นขึ้นมา” ความสมัครสมานสามัคคีจะช่วยเกิดเป็นกระแสแห่งความกลมเกลียวและเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันในการเผยแพร่ปรัชญาขงจื๊อให้ขจรขจายออกไปให้มากที่สุด

กิจกรรมในครั้งนี้ เหล่าบุตรหลานตระกูลข่งต่างก็พร้อมใจเข้ามีส่วนร่วมกันอย่างแข็งขัน ข่งเสียงหยุน (孔祥雲 ผู้สืบเชื้อสายของขงจื๊อรุ่นที่ 75) กล่าวว่า “แม้ว่าพวกเราแต่ละคนจะมีกำลังเพียงน้อยนิด หากแต่เมื่อนำเอากำลังอันน้อยนิดนี้มารวมเข้าด้วยกัน ก็จะกลายเป็นพลังที่สามารถนำความรุ่งโรจน์กลับมาสู่ตระกูลข่งได้อีกครั้ง”

“หลังจากที่ผมไปอยู่ที่อเมริกาแล้ว ทุกครั้งที่ได้พบเห็นรูปปั้นของขงจื๊อก็จะมีความรู้สึกตื้นตันเป็นอย่างมาก และจะบอกกับตัวเองอยู่เสมอว่าต้องพยายามให้มากขึ้น เพื่อไม่ให้บรรพบุรุษต้องขายหน้า” ข่งเหวยเหลียง (孔維良) กล่าว สายเลือดที่ตัดยังไงก็ไม่ขาด ไม่ว่าจะอยู่ในแห่งหนใดก็ไม่เคยเปลี่ยนแปลง

ข่งอีหรู (孔一如) ที่นำเอาปรัชญาขงจื๊อมาผสมผสานเข้ากับพิธีชงชากล่าวว่า “พิธีชงชาคือการแสดงออกถึงปรัชญาขงจื๊อในด้านความนุ่มนวล ความดี การให้ความเคารพ ความมัธยัสถ์ และการอ่อนน้อมถ่อมตน ถือเป็นการฝึกฝนตนเองอย่างหนึ่งที่ผสมผสานเข้ากับชีวิตประจำวัน”

 

เข็มทิศแห่งชีวิต จากอดีตจนปัจจุบัน

“หากขงจื๊อมิได้กำเนิดมา ทุกวันเวลาก็คือราตรีกาล” ถือเป็นคำยกย่องขงจื๊อขั้นสูงสุดโดยจูสี (朱熹) นักปรัชญาคนดังสมัยราชวงศ์ซ่งใต้ และหลังจากผ่านการทดสอบของยุคสมัยที่ผ่านมานานถึง 2,568 ปีจนทุกวันนี้ ปรัชญาขงจื๊อก็ยังคงเปรียบเสมือนเป็นเข็มทิศแห่งชีวิตประจำวันในสังคมปัจจุบัน ทำให้เราอดไม่ได้ที่จะรู้สึกยกย่องและสรรเสริญแนวความคิดของสุดยอดปรมาจารย์ผู้นี้

ข่งฉุยฉาง (孔垂長) รู้สึกได้ถึงภาระหน้าที่อันหนักหน่วงของประวัติศาสตร์และวงศ์ตระกูล “หลังจากได้สวมใส่ชุดยาวของผู้ดำเนินพิธีตั้งแต่ปีค.ศ.2009 เป็นต้นมา ก็รับรู้ได้ถึงความยิ่งใหญ่ของภารกิจอันถือเป็นภาระที่หนักหน่วงซึ่งเหล่าบรรพชนได้มอบหมายให้” ซึ่งข่งฉุยฉางก็ได้เดินทางไปยังประเทศต่างๆ เพื่อเผยแพร่ปรัชญาขงจื๊อตามแบบอย่างของบรรพชน “รู้สึกได้ถึงความเคารพนบนอบที่ชาวญี่ปุ่น เกาหลีเหนือและเกาหลีใต้มีต่อปรัชญาขงจื๊อ”

มรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่านี้ คงอยู่ได้เพราะคำว่า “เมตตากรุณา” จริงๆ เราสามารถนำเอาจิตใจซึ่งเปี่ยมไปด้วยความเมตตาที่มีต่อสรรพสิ่งทั่วหล้ามาใช้ในการกำหนดจิตในชีวิตประจำวัน ด้วยแนวคิดที่ว่า “จงอย่าปฏิบัติต่อผู้อื่น ในสิ่งที่ไม่อยากให้ผู้อื่นปฏิบัติต่อเรา” ซึ่งข่งฉุยฉางยังเสริมอีกว่า “จิตวิญญาณทั้ง 5 ตามปรัชญาขงจื๊อคือ เมตตากรุณา ความยุติธรรม จารีตประเพณี ปัญญา และความซื่อสัตย์ ไม่เพียงแต่จะเป็นแนวทางการดำรงชีวิตที่สำคัญ หากแต่ยังเป็นพื้นฐานสำคัญของการปกครองบ้านเมือง” ปรัชญาขงจื๊อจึงไม่เพียงแต่เป็นสมบัติล้ำค่าของคนเชื้อสายจีน หากแต่ยังมีอิทธิพลต่อมวลมนุษยชาติอย่างกว้างไกล

การศึกษาและทำความเข้าใจจากดนตรีและพิธีกรรม ก็เหมือนกับเป็นผู้นำทางที่มีอยู่ทุกแห่งหน ซึ่งคอยจุดโคมประทีปแห่งชีวิตให้ส่องสว่าง ปรัชญาขงจื๊อที่ก้าวข้ามผ่านวันเวลานานกว่า 25 ศตวรรษ ไม่เพียงแต่จะไม่ใช่สิ่งล้าสมัย หากแต่กลับกลายเป็นยาดีที่คอยช่วยแก้ไขปัญหาของสังคม ซึ่งก็เหมือนกับปรัชญาขงจื๊ออันเป็นแนวทางที่เหล่าผู้ดำเนินพิธีได้ยึดถือสืบต่อกันมาว่า “แบกรับภาระของทั่วหล้า นำพาสันติสุขสู่มวลมนุษย์”

 

Hòa quyện giữa cũ và mới

Tinh thần Nho học chính thống không bao giờ biến mất

Bài viết‧Lee Shan-Wei Ảnh‧Jimmy Lin Biên dịch‧Lệ Phương

儒學宛苦歷史浪濤的中流砥柱,是社會祥和進化的樞紐。

大成至聖先師孔子2,568週年誕辰,孔廟以釋奠古禮,「禮、樂、佾、饌」儀程齊備。台灣目前最具規模的台北孔廟,更以尋根始業式、風雅文化季,邁出廟堂,植根沃土,老幹新枝,欣欣向榮。


Nho giáo giống như trụ đá giữa dòng lịch sử, là mấu chốt phát triển hòa bình và những điều tốt đẹp trong xã hội.

Kỷ niệm sinh nhật 2.568 năm của Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử, Đền Khổng Tử diễn giải các nghi lễ cổ xưa “Lễ, Nhạc, Dật, Soạn”, tất cả đều chuẩn bị đầy đủ. Đền Khổng Tử Đài Bắc có quy mô nhất hiện nay tại Đài Loan, đã dùng nghi lễ tìm về cội nguồn, lễ hội văn hóa thanh lịch, lan tỏa hòa quyện giữa cũ và mới để truyền nối nhau, giúp tinh thần Nho học được phát triển bền vững.

 

Giải thích về các nghi lễ cổ xưa: Trang nghiêm long trọng

Đền Khổng Tử Đài Bắc có diện tích trên 13.000 mét vuông, trang nghiêm và đứng sừng sững gần 80 năm, năm 1990 đã được liệt kê vào di tích thành phố. “Kiến trúc kiểu Mân Nam và bầu không khí Văn Miếu là nét đặc sắc của chúng tôi”. Thư ký điều hành của Ủy ban quản lý Đền Khổng Tử thành phố Đài Bắc Trần Tông Vĩ nói.

“Đại lễ cúng tế mùa thu là sự kiện quan trọng hàng năm của Đền Khổng Tử”. Trần Tông Vĩ nói. “Lễ, nhạc, dật, soạn”, đều được chuẩn bị đầy đủ, lễ hội cúng tế cấp quốc gia được bảo tồn trọn vẹn nhất, được tổ chức vào ngày 28-9 hàng năm, là ngày sinh của Đức Khổng Tử. Từ khâu chuẩn bị, chào đón các vị thần, cúng tế, đưa tiễn các vị thần và hoàn tất lễ nghi, tất cả có 37 nghi thức trong suốt đại lễ cúng tế này, trong sự long trọng và trang nghiêm, hiểu được lễ nhạc giáo hóa (dùng nghi lễ và nhạc lễ để cảm hóa con người).

 

Sức mạnh cảm hóa không thể nói bằng lời

Nhạc sinh (Học trò diễn nhạc lễ) mặc áo choàng dài màu đỏ và Dật sinh (còn gọi là Dật vũ sinh, học trò diễn múa nhạc lễ) mặc áo choàng màu vàng là tâm điểm chú ý tại buổi lễ. “Học trò diễn nhạc lễ được đào tạo suốt một năm trời”, trong những năm gần đây, học trò diễn nhạc lễ đều do học sinh trường cấp II Trùng Khánh đảm nhiệm.

Các nghi thức và bản nhạc trong Đại lễ là được tiếp nối từ triều đại nhà Tống, thầy dạy nhạc lễ Tôn Thụy Kim có một nỗi lo đó là “Không có người tiếp nối”, “Tôi không muốn âm nhạc lễ tế Khổng Tử bị gián đoạn trong thế hệ của tôi”. Tuy không phải là người nhà của Đức Khổng Tử, nhưng sự kế thừa này là một nhiệm vụ quan trọng đối với Tôn Thụy Kim.

Cho trẻ em cơ hội tự mình rèn luyện, là động lực hỗ trợ tôi không oán trách, không hối tiếc”. Sự gian nan rèn luyện từ mùa đông lạnh giá cho đến mùa hè nóng bức đã mài dũa tính tình và thể lực của trẻ. Tôn Thụy Kim cảm nhận sâu sắc rằng, các chuẩn mực nghi lễ và âm nhạc nghiêm ngặt đã ngầm bồi dưỡng nên ý thức trách nhiệm và danh dự của  trẻ.

“Có một học trò diễn nhạc lễ, xém chút là không thể tốt nghiệp cấp II”. Hơn 10 năm sau, Tôn Thụy Kim bỗng nhiên nhận được cú điện thoại của học sinh ấy, học sinh ấy kể cho người thầy nghe về tình hình công việc gần đây của mình. Sức mạnh nào đã đưa một đứa trẻ lạc lối quay trở lại con đường đúng đắn? “Tôi hỏi em ấy, ai đã cảm hóa em? Em ấy trả lời với tôi rằng, là Khổng Tử. Lúc đó tôi lập tức chảy nước mắt”. Trong khoảnh khắc đó, Nho giáo không phải là sự cứng nhắc trong những gì đã được học hỏi từ sách vở, mà là một sự truyền thụ trí tuệ.

Kể từ năm 1931, học trò diễn múa nhạc lễ đều do học sinh tiểu học Đại Long đảm trách, 87 năm qua nối tiếp không ngừng nghỉ. Động tác cử chỉ của vũ công toát lên sự hòa nhã, dịu dàng của Nho giáo.

“Ẩm thực Dinh thự gia đình họ Khổng” nổi tiếng là được kế thừa gia huấn “thức ăn phải được chế biến một cách tinh tế”, quy tắc khắt khe, trở thành gương sáng của nền văn hóa ẩm thực Trung Hoa. Lễ vật trong Đại lễ, theo nghi lễ cổ xưa, dùng “sự hài hòa” làm điểm chính trong cách chế biến thức ăn. Kể từ năm 2007, do học sinh trường dạy nghề nấu ăn Khai Bình phụ trách, do vậy đã giành được danh hiệu “Bếp trưởng Khổng Tử”. Các em học sinh phải chuẩn bị 27 lễ vật gồm 3 món súp, 4 món ăn chính, 10 giỏ trái cây và 10 món đậu ..., tổng cộng có 189 món ăn.

 

Hòa quyện giữa cũ và mới - Truyền lại cho thế hệ sau

“Vị trí ban đầu của Đền Khổng Tử là nằm ở trường nữ trung học Đệ Nhất Đài Bắc (Taipei First Girls High School) ngày nay”. Giáo sư Lý Càn Lãng của Đại học Nghệ thuật Quốc gia Đài Loan (National Taiwan University of Arts) nói. Sau 110 năm, năm 2017, lễ hội văn hóa Đền Khổng Tử đã mở ra hành trình tìm lại cội nguồn xuyên thời đại.

Năm nay, được sự quy hoạch của “Nhóm nghiên cứu nghi lễ” do “Hiệp hội Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử Trung Hoa Dân Quốc” và giáo sư khoa tiếng Trung trường Đại học quốc gia Đài Loan Diệp Quốc Lương và Huỳnh Khởi Thư thành lập, ngày 21/9, lại một lần nữa trở về trường nữ trung học Đệ Nhất Đài Bắc, tiến hành lễ trao tặng sách bằng mây tre, để cho nữ sinh trung học hiểu được và dùng tấm lòng biết ơn để cố gắng học tập, tạo dựng một tương lai tươi sáng.

 

Thưởng trà ngâm thơ - Trung thu thanh lịch

Lễ hội văn hóa Đền Khổng Tử năm 2018 quy hoạch một loạt hoạt động thanh lịch, tao nhã, do Câu lạc bộ thơ Thiên Lại- một câu lạc bộ thành lập gần trăm năm trong giai đoạn giữa của thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan, tổ chức lễ khai mạc vào ngày 22/9. Bầu trời mùa Thu trong xanh sau cơn mưa, giai điệu cổ xưa vang vọng giữa cánh cửa Phán Cung và Huỳnh Môn, ngâm nga những bài thơ kinh điển về đêm trăng trung thu.

Sáng 23/9, các chuyên gia trà đạo gồm Khổng Nhất Như (cháu đời thứ 73 của Khổng Tử), Triệu Huệ Mẫn, Uông Kim Tập, Kha Lý Nguyệt ..., biểu diễn “ Nghệ thuật trà và Nho giáo”, dùng trà kết bạn.

Buổi chiều, tiến sĩ Khổng Duy Lương (cháu đời thứ 78 của Khổng Tử) là nghệ sĩ piano của Dàn nhạc thính phòng Zhan Le, cùng với nghệ sĩ Violin là tiến sĩ Thái Y Tuyền biểu diễn chương trình “Thưởng thức Nhã nhạc”, dùng giai điệu cổ điển thể hiện âm nhạc hiện đại.

 

Vinh quang gia tộc họ Khổng - Sứ mệnh gia tộc

Đền Khổng Tử là Từ đường tổ tiên của họ Khổng, cũng là pháo đài tâm linh. Hội gia tộc họ Khổng lần đầu tiên tham gia lễ hội văn hóa Đền Khổng Tử, mang ý nghĩa đặc biệt. “Có lẽ gia tộc họ Khổng là gia tộc duy nhất có gia phả dòng họ có thể tồn tại trên 2500 năm, không bị gián đoạn”. Ông Khổng Thùy Trường, hậu duệ đời thứ 79 của Khổng Tử, cũng là "Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Phụng Tự Quan" duy nhất trên thế giới nói.

Khổng Phồn Lân (cháu đời thứ 74 của Khổng Tử) cho biết, “Tôi hy vọng nhân cơ hội này có thể đánh thức sứ mệnh bẩm sinh của gia đình họ Khổng”, hội tụ̣ ý thức thị tộc, phát huy hiệu ứng gợn sóng, cùng đẩy mạnh Nho giáo.

Trong hoạt động lần này, Hội gia tộc họ Khổng tổng động viên tất cả các thành viên họ tộc. “Tuy sức mạnh của mỗi một chúng tôi đều rất nhỏ, nhưng tập hợp lại những lực lượng nhỏ bé thì có thể đánh bóng bảng hiệu của gia đình họ Khổng”. Khổng Tường Vân (cháu đời thứ 75 của Khổng Tử) nói.

Khổng Duy Lương nói: “Sau khi đến Mỹ, mỗi lần nhìn thấy tượng Khổng Tử, tôi đều rất xúc động, tôi tự khích lệ bản thân phải cố gắng hơn nữa, không thể làm tổ tiên mất mặt”. Mối liên kết huyết thống là không sao cắt đứt được, bất kể bạn đang ở đâu, đều sẽ không thay đổi.

Khổng Nhất Như, người đã đưa nét tinh hoa của văn hóa Nho học kết hợp với trà đạo, cho biết, “Trà đạo là sự thể hiện của sự điềm đạm, hiền lành, cung kính, giản dị và khiêm nhường, một loại tu dưỡng hòa nhập cuộc sống”.

 

Kim chỉ nam của cuộc sống, càng ngày càng sâu đậm

“Thiên bất sinh Trọng Ni, vạn cổ như trường dạ (Trời không sinh Trọng Ni, muôn đời như đêm dài). “Chu tử ngữ loại” của Chu Hi triều đại Nam Tống đã dành cho Khổng Tử sự tôn trọng cao nhất. Trải qua cuộc thử thách 2568 năm, cho đến nay, Nho giáo vẫn là kim chỉ nam của cuộc sống hiện đại, cách nhìn sâu sắc này không thể không khiến cho con người ca tụng.

Khổng Thùy Trường gánh vác trách nhiệm của gia tộc và lịch sử, “Năm 2009, mặc trên mình áo choàng làm lễ này, toát lên một sự trang nghiêm, trang trọng, tôi cảm nhận trên vai mình là sứ mệnh thiêng liêng mà tổ tiên đã giao phó”. Khổng Thùy Trường tiếp bước tổ tiên, đi du lịch các nước, thuyết giảng Nho giáo. “Tại Hàn Quốc, Nhật Bản và miền bắc Việt Nam, tôi cảm nhận được sự tôn sùng, tôn kính của họ đối với Nho giáo”.

Sự tinh túy của tài sản văn hóa quý giá này là “Nhân”, dùng trái tim yêu quý vạn vật trên trái đất, thực hiện nguyên tắc “Kỉ sở bất dục, vật thi ư nhân” (tức là những điều mà mình không thích, không muốn, thì đừng áp đặt cho người khác) trong cuộc sống. “Tinh thần và nội hàm của “Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín” được nhắc đến trong Nho học, không những có thể sử dụng như một thước đo để tu luyện cá nhân, mà còn có thể trở thành nguyên tắc để quản trị đất nước”. Khổng Thùy Trường nói. Nho học không những là kho báu của dân tộc Trung Hoa, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến nhân loại.

Lễ nhạc giáo hóa giống như người dẫn đường có mặt khắp mọi nơi, thắp sáng ngọn đèn sinh mệnh. Trải qua 25 thế kỷ, Nho giáo không những không lỗi thời mà còn là một phương pháp tốt để sửa chữa khuyết điểm. Như tầm nhìn Nho giáo của các quan chức, “Xem sự thịnh suy của đất nước là trách nhiệm của mình, cố gắng hết mình cho hòa bình thịnh vượng”.

 

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!